Digitale platforms & ecosystemen: vooral een hype?

Gartner biedt meerdere rapporten aan waarin de trend naar digitale ecosystemen met behulp van de inzet van business technology platforms, geanalyseerd wordt. Deze trend wordt voor een belangrijk deel gedreven door de doelstelling van schaalbare groei van organisaties. Tegelijkertijd staat niet langer het aanbod van producten en diensten centraal maar de vraag. Gedreven vanuit consumenten met steeds hogere verwachtingen. Maar is dit nou een trend of een hype?

Om schaalbare groei mogelijk te maken en de steeds hogere verwachtingen van consumenten te kunnen waarmaken ontstaan er nieuwe ecosysteem waarin producten en diensten worden voortgebracht. Ecosystemen van producenten, toeleveranciers, partners, medewerkers en klanten.

Traditionele supply chains transformeren naar ecosystemen van samenwerkende organisaties om deze consument te kunnen blijven bedienen en nieuwe te kunnen verwelkomen, ‘powered by’ digital platforms. Maar is dit een noodzaak om te overleven? Is dit een trend of is dit slechts een hype?

Laat ik beginnen met het uitleggen van de definitie van een platform:

‘Een platform (model) is een business (model) waar significante waarde wordt gecreëerd door middel van acquisitie, matching en het verbinden van twee of meer klantgroepen om hen in staat te stellen transacties te doen.’ (Platform Strategy, Laure Claire Rellier)

    Nog wat tastbaarder: een aantal kenmerken van een digitaal platform

    1. Platforms worden door meerdere partijen gebruikt op het niveau van een sector of hoger. Het is een nieuwe digitale organisatievorm die het niveau van de individuele organisatie overstijgt. Er ontstaan zogenaamde ecosystemen.
    2. Platforms hebben te maken met vier rollen: platformaanbieder en -regisseur (zoals Apple), platform ontwikkelaars en –leveranciers (zoals app-ontwikkelaars), platform deelnemers en -gebruikers (zoals iPhone bezitters en data-afnemers) en platform partners (zoals schoonmaak diensten voor AirBnB verblijven). Alle partijen moeten toegevoegde waarde bieden voor alle deelnemers.
    3. Platforms maken het mogelijk om de omslag te maken van waardeketens (‘pipelinebusiness’) waar de leverancier en het product centraal staat (‘push’) naar waardenetwerken (‘ecosystemen’) waar de vraag van de eindgebruiker en ‘on demand’ levering centraal staat (‘pull’).
    4. Door het gebruik van gestandaardiseerde API’s worden platforms snel uitgebreid en gewijzigd toepassingen, producten, diensten, proces en/of met organisaties. Het gebruik van deze universele stekkers maakt een plug-and-play-aanpak mogelijk.
    5. Platforms zijn flexibel qua samenwerkingsvorm. Dit betekent dat deze in meer of mindere mate open of gesloten zijn (denk aan Apple versus Android) en in meer of mindere mate centralistisch of gedistribueerd (denk aan Uber versus Linux open source).
    6. Platform zijn schaalbaar door hun digitale basis en de nauwe betrokkenheid van gebruikers waardoor gebruik gemaakt kan worden van netwerkeffecten.

    Voorbeelden van platforms

    Snelheid en verwachtingen van gebruikers en consumenten zijn zoals gezegd wezenlijk veranderd. Data is een van de belangrijkste nieuwe hulpmiddelen om snel en juist op deze verwachting in te kunnen spelen. Assets zijn niet langer bepalend voor het onderscheidend vermogen. Data en op data gebaseerde services zijn dit wel. Data neemt daarmee de plaats in van traditionele assets als machines, vastgoed, infrastructuur. Data en bijbehorende inzichten zijn daarmee ook een core capability van een digitaal platform.

    Digitale platforms ter ondersteuning van ecosystemen van bedrijven, klanten, partners en overheden, zie je ontstaan in alle branches. Zoals gezegd bieden platformen kansen voor schaalbare groeimogelijkheden en een nieuwe business modellen gebaseerd op digitale diensten producten. Nieuwe businessmodellen en de ecosystemen die ontstaan, zorgen voor de grootste macro economische verandering sinds de industriële revolutie.

    Kijk naar markten als retail, finance en insurance die gedreven worden door een online strijd waar digital customer experience en operational excellence leiden tot de inzet van platform gebaseerde strategieën. Deze strategieën zijn voor een belangrijk deel ingegeven door onder andere succesvolle low cost FinTechs. Zo worden digitale platforms ingezet door de grootbanken om de concurrentie aan te kunnen gaan. Concurrentie op digitale (online) beleving en anderzijds op beheersing van de kosten van dienstverlening in een schaalbaar model.

    Ook logistieke dienstverleners hebben de uitdaging om concurrerend te blijven en waarde te blijven toevoegen. Dit kan alleen door het verhogen van efficiency in de operatie en nieuwe, aanvullende diensten aan te bieden die in samenwerking met partijen in een ecosysteem worden ontwikkeld. Denk daarbij aan het nauwkeurig kunnen voorspellen van aankomst en vertrektijden van vrachtwagens of wagons, zodat wachttijden kunnen worden verminderd en een hogere kwaliteit van dienstverlening wordt aangeboden waar meerdere partijen in het ecosysteem van kunnen profiteren. Maar zeker ook waar meerdere partijen in een ecosysteem moeten samenwerken om dit betrouwbaar en nauwkeurig te kunnen aanbieden.

    Een ander voorbeeld de energie industrie die wordt geconfronteerd met grote uitdagingen om de operatie te blijven managen met de opkomst van smart grids. Smart grids ontstaan doordat steeds meer decentraal (lokaal) energie wordt opgewekt. Denk aan zonnepanelen van particulieren maar ook zon- en windparken op steeds meer locaties. Alle opgewekte energie moet gebruik maken van het bestaande distributienetwerk, dat continu in balans moeten zijn om levering van 220V stroom te kunnen garanderen. Daarmee ontstaat ook hier de noodzaak van een digitaal platform om het ecosysteem leveranciers van lokaal en centraal opgewekte energie en de afnemers hiervan, te faciliteren.

    Hype jouw business

    Het platform lijkt daarmee geen hype maar een businessmodel waarmee uitdagingen op het gebied van verwachtingen van klanten en gebruikers kunnen worden getackeld en nieuwe mogelijkheden en groei worden gerealiseerd. Waar online retail bedrijven en banken transformeren naar tech bedrijven zoals Amazon en in Nederland bijvoorbeeld Bol.com, wehkamp.nl en een bank als ING. Waar digital natives het succesvolle voorbeeld hebben laten zien, ligt er nu een kans en tegelijkertijd een noodzaak voor iedere organisatie in iedere sector of segment om dit voorbeeld te volgen.

    Digitale platforms wordt gezien als het nieuwe fundament voor organisaties in een hang naar schaalbaarheid en vraaggestuurde businessmodellen. Digitale platforms maken het mogelijk om organisaties in een ecosysteem te verbinden en daarmee op een schaalbare manier waarde te creëren. Dit is wezenlijk anders dan de manier waarop traditionele ketens zijn ingericht.

    Organisaties en bijbehorende producten en diensten, kunnen met behulp van digitale platform capabilities, snel en opportunity based worden samengebracht dan wel met een meer permanent karakter. De waarde ontstaat voor het belangrijkste gedeelte door het verbinden van deze resources in het ecosysteem waarin geacteerd wordt en de transacties die daaruit ontstaan.

    In mijn volgende blog ga ik verder in op deze capabilities. Wil je deze niet missen?

    Meld je dan hieronder aan voor de maandelijkse blog update en ontvang deze in je mailbox.

    Waar word jij blij van? Laat het ons weten!